خلق پارس‌های جنوبی انسانی با استقرار «مدرک دوم» در مدارس

در چنین شرایطی، وقتی برنامه‌های درسی عمدتاً حافظه‌محور، تکراری و با چگالی نامتناسب طراحی می‌شوند، فرایند یادگیری برای دانش‌آموزان به تجربه‌ای تلخ تبدیل می‌شود. این تلخی گاه در خانواده و جامعه با بی‌انگیزگی، گریز از ارزش‌های اجتماعی و بروز عصبانیت و نارضایتی خود را نشان می‌دهد.

در حالی که منابع و ثروت‌های عمومی کشور، از جمله نفت و فرآورده‌های آن، ثروت عمومی (انفال) متعلق به همه مردم است و باید در حوزه‌های عمومی مانند جاده‌ها، پل‌ها، بیمارستان‌ها و به‌ویژه آموزش عمومی هزینه شود، توسعه نامتوازن دستگاه های دولتی هزینه خیز و برخی هزینه‌های غیرمفید به صلاح فرد واجتماع سبب می‌شود بخش مهمی از این منابع به شکل مؤثر در مسیر توانمندسازی نسل آینده به کار گرفته نشود.

نتیجه چنین وضعیتی آن است که ظرفیت‌های عظیم استعدادهای دانش‌آموزان نا شکوفا باقی بماند در مقابل، تجربه‌های موفق درستاره های خلیج فارس پارس جنوبی که بر اقتصاد دانش‌بنیان و توسعه انسانی تکیه دارند نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از ظرفیت‌های ملی برای ارتقای آموزش بهره برد. لذا همان‌گونه که در پروژه‌های عظیمی مانند «فازهای مختلف پارس جنوبی» برای استخراج و فرآوری نفت و گاز با سرمایه گذاری و فناوری و مدیریت پیشرفته منافع عمومی آن از جمله خود کفایی در بنزین و محصولات پتروشیمی بدست آمد ، می‌توان با الهام از چنین رویکردهایی در نظام آموزشی نیز زیرساخت‌های مهارت‌آموزی، کارگاهی و نوآوری را در مدارس توسعه دادتا خلق پارس های جنوبی بلکه افزون‌تر در مدارس داشته باشیم یکی از شاخص‌های مهم ضعف بهره‌وری از ظرفیت جوانان در کشور، کم بودن زمان مؤثر آموزش و یادگیری به‌ویژه در تعطیلات تابستانی است.

در بسیاری از کشورهای پیشرو، تعطیلات تابستانی و حتی بخشی از تعطیلات طول سال تحصیلی به فرصتی برای مهارت‌آموزی بر اساس علاقه و استعداد دانش‌آموزان تبدیل شده است. این کشورها با طراحی برنامه‌های درسی مکمل، امکان آموزش‌های فنی، هنری، اجتماعی و فناورانه را فراهم می‌کنند و در پایان دوره‌ها به دانش‌آموزان گواهی مهارتی یا مدرک دوم در کنار مدرک رسمی مدرسه اعطا می‌شود.

برای نمونه:

– در آلمان نظام آموزش دوگانه (Dual System) دانش‌آموزان را همزمان با تحصیل به کارآموزی در صنعت و دریافت گواهی حرفه‌ای هدایت می‌کند.

– در سنگاپور برنامه‌های مهارت‌محور مانند Applied Learning Programme به دانش‌آموزان امکان می‌دهد در حوزه‌هایی مانند فناوری، کارآفرینی و علوم کاربردی گواهی مهارتی دریافت کنند.

– در فنلاند فعالیت‌های باشگاهی و مهارتی مدارس در تابستان و خارج از ساعات رسمی آموزش، بخشی از سوابق آموزشی دانش‌آموزان محسوب می‌شود.

– در آمریکا و کره جنوبی نیز برنامه‌های Summer School و After School امکان دریافت گواهی‌های مهارتی در حوزه‌هایی مانند فناوری، هنر و مهارت‌های فنی را فراهم می‌کند.

اکنون که در تابستان ۱۴۰۵ قرار داریم، می‌توان با هدفمند کردن فعالیت‌های پراکنده پرورشی و فرهنگی مدارس و نهادهای آموزشی، گامی در مسیر استفاده بهتر از اوقات فراغت دانش‌آموزان برداشت. طراحی برنامه‌های مهارت‌آموزی مبتنی بر علاقه دانش‌آموزان، بهره‌گیری از ظرفیت مراکز علمی، فرهنگی و صنعتی و ارائه گواهی‌های مهارتی معتبر می‌تواند به تدریج زمینه شکل‌گیری «مدرک دوم مهارتی» در کنار مدرک رسمی مدرسه را فراهم کند.

چنین رویکردی نه تنها به شکوفایی استعدادهای فردی دانش‌آموزان کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به تقویت سرمایه انسانی کشور و افزایش بهره‌وری اجتماعی و اقتصادی ونشاط اجتماعی در آینده منجر شود.

سید نصرت الله فاضلی