بپذیریم و بفهمیم در جنگ اقتصادی هستیم

تحریم‌ها از قبل بود، منتها این تحریم‌ها از حدود زمستان سال ۹۰ تا امروز، تبدیل شده به جنگ اقتصادی، دیگر اسم آن تحریم هدفمند نیست، یک جنگ تمام‌عیار اقتصادی است که متوجه ملت ما است.۱ امروز از جمله‌ مهم‌ترین بخش‌های جنگ ما، جنگ اقتصادی است.۲

بعضی‌ها از اسم جنگ بدشان می‌آید؛ تا گفته می‌شود جنگ اقتصادی یا جنگ نرم یا جنگ تبلیغاتی، این‌ها بدشان می‌آید، [می‌گویند] «آقا چرا این‌قدر از جنگ صحبت می‌کنید؟ از صلح صحبت کنید»! خب جنگ هست. این غفلت ما است که اگرچنانچه دشمن متوجه ما باشد -جبهه‌ دشمن به طرف ما نشانه گرفته که تیر‌های خودش را پرتاب کند- ما غافل باشیم. امیرالمؤمنین فرمود «مَن نامَ لَم ینَم عَنه»؛ شما اگر در سنگر خوابت برد، معنایش این نیست که طرف مقابل شما و دشمن شما هم خوابش برده؛ او مواظب شما است، او مراقب شما است، او منتظر است که شما خوابت ببرد. از اسم جنگ که نباید انسان خوف کند؛ خب دشمن الان در حال جنگ است.۳

همین‌قدر که ندانید دشمن در صدد حمله است و این حمله از کجا است و چگونه است، باید مطمئن باشید شکست می‌خورید؛ باید بدانید که دشمن چه‌کار می‌کند … هم در زمینه‌ اقتصادی، هم در زمینه‌ فرهنگی، هم در زمینه‌ سیاسی – یک جنگی در کشور وجود دارد. وَ ان اَخَا الحَرب الاَرق (کسی که اهل مبارزه است بیدار است)؛ بعد فرمود: وَ مَن نامَ لَم ینَم عَنه؛ اگر شما در جبهه خوابت برد، معنایش این نیست که طرف مقابل هم خوابش برده و او هم غافل است؛ اگر تو از او غافل شدی، نشانه‌ این نیست که او هم از شما غافل است؛ نخیر، شما ممکن است خوابت ببرد، [اما] او بیدار باشد؛ این را باید توجه داشت؛ لذاست که عرصه عرصه‌ مهمی است.۴

جنگ اقتصادی در دنیا به شکل‌های مختلفی وجود دارد. آن کسانی که دستشان در کار مسائل اقتصاد بین‌المللی است، به‌روشنی می‌بینند که کشور‌ها و قدرت‌ها، و همه‌ دنیا با هم سر مسئله‌ اقتصادی جنگ دارند؛ حالا مثلاً در این دوره‌ ریاست‌جمهوری آمریکا این جنگ و دعوا ظهور و بروز پیدا کرده؛ با چین یک‌جور، با کره‌‌جنوبی یک‌جور، با اروپا یک‌جور، با دیگران یک‌جور، اما این جور نبوده که در زمان غیر او این نباشد؛ چرا، به انواع مختلف؛ منتها این جنگ یک جا‌هایی جنبه‌ وحشیانه و کینه‌ورزانه می‌گیرد؛ مثل جنگی که با ما در زمینه‌ اقتصاد دارد می‌شود که این تحریم‌ها دیگر جنبه‌ کینه‌ورزانه و جنایت‌آلود به خودش گرفته؛ البته تحریم از اول انقلاب بود، [اما] در این ده سال اخیر طبعاً شدت بیشتری پیدا کرده.۵

جنگ اقتصادی سخت‌تر از جنگ نظامی است

در اینکه جمهوری اسلامی در حال یک مبارزه‌ همه‌جانبه است، کسی تردید ندارد؛ همه این را قبول داریم که جمهوری اسلامی در حال یک مبارزه‌ سخت و یک مبارزه‌ همه‌جانبه است؛ نه‌فقط در زمینه‌ سیاسی، [بلکه] در زمینه‌ فرهنگی، در زمینه‌ اقتصادی، در زمینه‌ اجتماعی، در زمینه‌ امنیتی، ما در حال مبارزه‌ایم. [البته] جنگ نظامی و مبارزه‌ نظامی هم در برهه‌ای از زمان بوده که متوقف شده و [الان] نیست اما سخت‌تر از آن، جنگ‌های امنیتی است، جنگ‌های اقتصادی است، جنگ‌های فرهنگی است که ما در جریانیم و در حال جنگیم؛ این را هیچ‌کس نمی‌تواند انکار کند.۶

امروز همه قبول دارند که دشمن در حال جنگ اقتصادی با ما است؛ این را همه می‌دانند. البته این را که دشمن در حال جنگ با ما است، همیشه ما تکرار می‌کردیم، می‌گفتیم، [اما] بعضی باور نمی‌کردند؛ امروز همه باور کرده‌اند؛ همه‌ مسئولان فهمیده‌اند و قبول کرده‌اند که دشمن در حال جنگ با ما است. جنگ فقط توپ و تفنگ نیست؛ جنگ اقتصادی، جنگ امنیتی، جنگ اطلاعاتی، جنگ سیاسی، این‌ها هم جنگ است؛ گاهی خطرناک‌تر از جنگ نظامی هم هست. دشمن در حال جنگ با ما است؛ خب بروز و ظهور این جنگ در امر مسائل اقتصادی است؛ این را همه امروز قبول دارند.۷ جنگ واقعی جنگ اقتصادی است، جنگ واقعی تحریم است، جنگ واقعی گرفتن عرصه‌های کار و فعالیت و فناوری در داخل کشور است؛ این جنگ واقعی است.۸

هدف دشمن از جنگ اقتصادی فروپاشی اقتصاد ایران و نارضایتی اجتماعی است

اقتصاد کشور ما در سال ۹۰ دچار یک جنگ بسیار مهم و بزرگی بود؛ یعنی ما جنگ اقتصادی داشتیم. کسی که نقطه‌ مقابل ما قرار داشت، عمدتاً دولت آمریکا بود و بعضی از همراهانش در اروپا و در نقاط دیگر؛ رسماً این‌ها با جمهوری اسلامی جنگ شروع کردند، اعلان جنگ هم کردند که البته از سال ۹۷ این معارضه و مبارزه از طرف دشمن شدیدتر شد. هدف آن‌ها از این جنگ، فروپاشی اقتصاد ایران بود؛ قصدشان این بود. البته حالا فروپاشی اقتصاد یک مقدمه بود برای اینکه با نابود کردن اقتصاد ایران، مردم را در مقابل نظام جمهوری اسلامی قرار بدهند و مقاصد سیاسی خباثت‌آمیز خودشان را از این طریق عملی کنند؛ هدف دشمن این بود.۹ در جنگ اقتصادی هدف آمریکا ایجاد نارضایی است؛ هدفشان این است؛ می‌خواهند نارضایی ایجاد کنند بلکه بتوانند این نارضایی را به اغتشاش داخلی تبدیل کنند.۱۰

توجه داشته باشید: مهم این است که در هر دوره‌ای از دوره‌ها ما بفهمیم دشمنی دشمن چگونه است و چه‌کار دارد با ما می‌کند؛ نقشه‌ دشمن را بفهمیم؛ درست مثل جنگ نظامی. در جنگ نظامی اگر شما توانستی حدس بزنی که نقشه‌ دشمن چیست، پیشگیری می‌کنی، خودت را آماده می‌کنی؛ یا دفاع خوب می‌کنی یا حمله‌ پیش‌دستانه می‌کنی؛ در جنگ نظامی این‌جوری است. در جنگ تبلیغاتی، در جنگ اقتصادی، در جنگ فرهنگی، در جنگ امنیتی، در جنگ نفوذ -این‌ها همه جنگ است- در همه‌ این‌ها قضیه این است: باید حدس بزنید دشمن چه‌کار می‌خواهد بکند.۱۱

بدانیم این جنگ اقتصادی قابل رفع نیست و باید با دشمن جنگید

بعد از جنگ، بعد از دوران دفاع هشت‌ساله، جنگ نظامی ما تمام شد اما جنگ شناختی، جنگ معرفتی، جنگ اقتصادی، جنگ سیاسی، جنگ امنیتی روزبه‌روز شدت پیدا کرده، تا همین امروز.۱۲ جنگ اقتصادی هم در این چالش چهل‌ساله وجود داشته که مخصوص امروز نیست. حالا آمریکایی‌ها در واقع سر خودشان را یا سر ملتشان را کلاه می‌گذارند که می‌خواهند بگویند یک کار جدید داریم می‌کنیم؛ نه، کار جدیدی نیست، چهل سال است که به شکل‌های مختلف تحریم اقتصادی علیه ما دارند؛ حالا یک روز نفت است، یک روز معامله است، یک روز تجارت است، یک روز سرمایه‌گذاری است؛ انواع و اقسامش را داشته‌اند.۱۳

این تحریم فعلاً خواهد بود؛ اینکه کسی امید ببندد به اینکه حالا یک سال دیگر، دو سال دیگر این تحریم تمام می‌شود، خیال باطل است، این را من به شما عرض بکنم. با آشنایی‌ای که با مسائل این جبهه ما داریم، آنچه بنده می‌فهمم، این تحریم حالاحالا‌ها هست، باید باشد و خواهد بود. ما برای نجات اقتصاد کشور، چشممان را، امیدمان را نبندیم به اینکه حالا کی بشود این تحریم برداشته بشود یا این شخص نباشد یا آن جمع نباشد یا این کشور چنین بکند، نه؛ این‌ها تأثیری ندارد، این تحریم هست.۱۴

ر‌ها کردن مواضع و عقب‌نشینی منهزمانه در مواجهه‌ با دشمن، از جمله‌ چیز‌هایی است که قرآن تأکید می‌کند که نباید انجام بگیرد؛ در جنگ نظامی و در جنگ سیاسی و در جنگ اقتصادی، در هر جایی که صحنه‌ زورآزمایی است، در مقابل دشمن باید ایستاد؛ باید عزم شما بر عزم دشمن پیروز بشود، باید اراده‌ شما بر اراده‌ دشمن غالب بشود؛ و می‌شود و این ممکن است. در عرصه‌ هرگونه جهاد و کارزاری، پشت کردن به دشمن و هزیمت کردن، از نظر اسلام و قرآن ممنوع است.۱۵

راهبرد اصلی در جنگ اقتصادی باید اقتصاد مقاومتی و ایجاد بازدارندگی باشد

خب راه مقابله‌ با جنگ اقتصادی چیست؟ این است که ما در داخل به اقتصاد خودمان بپردازیم. وقتی اقتصاد ما متکی بود، وابسته بود، مشکلات به وجود می‌آید. البته بنده عقیده ندارم به اینکه رابطه‌ اقتصادی را از دنیا باید قطع کرد یا می‌توان قطع کرد؛ معلوم است که نمی‌توان؛ امروز همه‌ دنیا به هم مربوط و متصل است اما تکیه‌ به بیرون از مرز‌ها غلط اندر غلط است؛ نباید تکیه کرد. بله، بروند با زرنگی، با تدبیر، با سیاست‌گذاری درست، با پیگیری صحیح، با جدیت، ارتباطات با دنیا [برقرار کنند]. دنیا بزرگ است؛ دنیا که فقط آمریکا و چند کشور اروپایی نیست؛ دنیا خیلی وسیع است؛ بروند ارتباطات را برقرار کنند به آن مقداری که لازم هست اما چشم ندوزند به هیچ نیروی خارجی؛ چشم بدوزند به عنصر داخلی، چشم بدوزند به این ارزش بزرگ: نیروی انسانی داخل.۱۶

باید در مقابل این فشار‌ها مصونیت‌سازی کرد، باید به بنای داخلی استحکام‌بخشی کرد. اقتصاد را باید قوی کنیم تا دشمن از تأثیرگذاری از این ناحیه مأیوس بشود؛ وقتی دشمن مأیوس شد، خیال ملت و مسئولان کشور هم راحت خواهد شد.۱۷ حالا البته یک زرنگی‌هایی بعضی می‌کنند، تحریم را دور می‌زنند، خیلی هم خوب است، عیبی ندارد، دستشان درد نکند اما کار اساسی مصون‌سازی اقتصاد کشور از آسیب دیدن از تحریم است؛ کار اساسی این است. دور زدن تحریم یک تاکتیک است، مصون‌سازی کشور در مقابل تحریم، یک راهبرد است، باید این کار را کرد، باید کاری کرد که ما در مقابل تحریم آسیب‌پذیر نباشیم. الان این جور نیست، الان اقتصاد ما متکی به نفت است؛ حالا خوشبختانه با تحریم نفت، یک خرده کمتر شده، ترکیب تراز بازرگانی فرق کرده اما علی‌الاصول اقتصاد ما متکی به نفت است. خب نفت یک چیز آسیب‌پذیر است؛ وقتی که ما برای بودجه‌ دولت -نه فقط بودجه‌های عمرانی و سازندگی کشور، حتی برای بودجه‌ جاری‌مان- می‌خواهیم از پول نفت استفاده کنیم، همین وضع پیش می‌آید، ما آسیب‌پذیر می‌شویم، ما این را باید علاج کنیم.۱۸

من می‌گویم ما باید علاوه‌ بر شکست دشمن، بازدارندگی ایجاد کنیم؛ حرف من این است. گاهی شما دشمن را شکست می‌دهید اما دشمن منتظر فرصتی می‌ماند و یک ضربه‌ دیگری بعداً وارد می‌کند؛ این فایده‌ای ندارد؛ ما باید به نقطه‌ای برسانیم خودمان را که بازدارنده باشد؛ یعنی دشمن احساس کند که از رخنه‌ اقتصادی، از معبر مسائل اقتصادی نمی‌تواند به کشور عزیز ما ضربه وارد کند و به ملت فشار بیاورد؛ باید به اینجا برسیم؛ بازدارندگی؛ این هم ممکن است.۱۹

برای مقابله با دشمن در جنگ اقتصادی نیازمند آرایش جنگی و اتاق جنگ اقتصادی هستیم

امروز جنگ ما کجا است؟ خب گفته می‌شود جنگ اقتصادی، درست هم هست. دشمن یک جنگ اقتصادی همه‌جانبه‌ای را علیه ما شروع کرده. اتاق جنگ هم دارند، با دقت هم دارند بررسی می‌کنند، مأمور دارند و دائم در حال تحرکند؛ در این تردیدی نیست، یک چنین جنگی ما داریم.۲۰ امروز آنچه مطرح است برای دشمنان ما، جنگ اقتصادی است. اتاق جنگ آمریکا علیه ما عبارت است از وزارت خزانه‌داری آمریکا که همان وزارت اقتصاد و دارایی‌شان است؛ آنجا اتاق جنگ با ما است.۲۱

من عرض می‌کنم دشمن ما اتاق جنگ را برده است در وزارت خزانه‌داری؛ [اتاق] جنگ علیه ما به جای وزارت دفاع، وزارت خزانه‌داری آن‌ها است، به شکل فعال هم مشغولند. قبلاً هم همین‌جور بود؛ سال ۹۰ و ۹۱ [هم] که آن تحریم‌ها را شروع کردند -به خیال خودشان تحریم‌های فلج‌کننده که به کوری چشم آن‌ها نتوانست جمهوری اسلامی را فلج کند- فعال بودند؛ حتی وزیر آمریکایی می‌رفت با یکایک رؤسای بانک‌های مختلف در کشور‌های مختلف تماس می‌گرفت؛ یعنی این‌جور فعال بودند؛ شب‌وروز مشغول بودند … من عرض می‌کنم اینجا هم بایست ستاد مقابله‌ با شرارت این دشمن در مجموعه‌ اقتصادی تشکیل بشود؛ وزارت خارجه باید پشتیبانی کند، باید به‌صورت همراه کمک کند لکن بایست در مرکز اقتصادی دولت این ستاد تشکیل بشود و این کار را دنبال کنند. البته اقتصاد مقاومتی علاج همه‌ این‌ها است که باید با جدیت دنبال بشود؛ ولی امروز با توجه به کار‌هایی که دشمن دارد می‌کند، ممکن است یک بخش‌های خاصی از اقتصاد مقاومتی اولویت پیدا بکند که آن‌ها را بایستی دنبال بکنند.۲۲ جنگ اقتصادی جنگ است؛ حالا در آن توپ و تیر و تفنگ نیست اما ابزار‌های خطرناک‌تر از توپ و تفنگ وجود دارد. یک جنگ است، قرارگاه لازم دارد، قرارگاه هم فرمانده لازم دارد. ۲۳

ذکر خدا رمز پیروزی است

در همه‌ میدان‌های جنگ – هم میدان جنگ نظامی، هم میدان جنگ سیاسی، هم میدان جنگ اقتصادی، هم میدان جنگ تبلیغاتی – ذکر خدا کنید که این ذکر خدا موجب فلاح و کامیابی شماست. ذکر خدا پشتوانه‌ ثبات قدم است.

نویسنده : علی باقری ؛ پژوهشگر مرکز رشد